Καταγγελία στην ΑΠΔΠΧ για τον σχεδιαζόμενο «Τειρεσία ενοικιαστών»
Όχι στη μαζική οικονομική επιτήρηση, όχι στην ποινικοποίηση της φτώχειας!
Στις 2 Μαρτίου 2026, η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης κατέθεσε καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) σχετικά με τις κυβερνητικές εξαγγελίες για τη δημιουργία, εντός του 2026, «πιστοποιητικού φερεγγυότητας ενοικιαστών» συνδεδεμένου με το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, γνωστού στο δημόσιο διάλογο ως «Τειρεσίας ενοικιαστών».
Σύμφωνα με δημόσιες πληροφορίες, το σύστημα θα διασυνδέει δεδομένα από ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και παρόχους κοινής ωφέλειας, με στόχο τη δημιουργία ενιαίου «προφίλ φερεγγυότητας» ή πιστοληπτικού σκορ. Το πιστοποιητικό θα ζητείται από εκμισθωτές πριν από τη σύναψη μίσθωσης, καθιστώντας την πρόσβαση σε κατοικία εξαρτημένη από ένα συνολικό οικονομικό προφίλ.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση με αρνητικές κοινωνικές συνέπειες. Αντί για την προστασία του δικαιώματος στη στέγη, η κυβέρνηση προωθεί τον στεγαστικό αποκλεισμό των πολιτών με βάση το χρέος τους. Τη στιγμή που σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ τα μισά νοικοκυριά στην Ελλάδα έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές και δυσκολεύονται να βγάλουν τον μήνα, και με μια ήδη ασύδοτη αγορά ενοικίων που ισοδυναμεί με οικονομική αφαίμαξη για τους ενοικιαστές, το κράτος ετοιμάζει ένα εργαλείο αποκλεισμού και εκβιασμού, που θα πλήξει πρώτα τους πιο ευάλωτους.
Η καταγγελία μας επισημαίνει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Πρώτον, σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με τον GDPR. Η προτεινόμενη επεξεργασία συγκρούεται με βασικές αρχές προστασίας δεδομένων, όπως ο περιορισμός του σκοπού (δευτερογενής χρήση φορολογικών, ασφαλιστικών και τραπεζικών δεδομένων για πρόσβαση σε στέγη), η ελαχιστοποίηση δεδομένων (ευρεία και οριζόντια άντληση οικονομικών στοιχείων) και η νομιμότητα της επεξεργασίας, ιδίως όταν το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ο αποκλεισμός από ένα βασικό κοινωνικό αγαθό. Επιπλέον, δεδομένου ότι το πιστοποιητικό θα καταστεί de facto προϋπόθεση μίσθωσης, η «συγκατάθεση» στην χρήση των προσωπικών στοιχείων παύει να είναι ελεύθερη.
Δεύτερον, ζητήματα profiling και αυτοματοποιημένης λήψης αποφάσεων. Ένα σύστημα που κατατάσσει τους πολίτες και επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητά τους να νοικιάσουν κατοικία είναι μορφή profiling. Αν μάλιστα η βαθμολογία παράγεται με Τεχνητή Νοημοσύνη, τίθενται πρόσθετες υποχρεώσεις και απαιτούνται επιπλέον εγγυήσεις, ιδίως ως προς διαφάνεια, επεξηγησιμότητα, ποιότητα δεδομένων και αποφυγή διακρίσεων. Ο κίνδυνος μαζικού και αδιαφανούς στεγαστικού αποκλεισμού είναι προφανής.
Τρίτον, η ελληνική στεγαστική πραγματικότητα κάνει το μέτρο ακόμη πιο επικίνδυνο. Η Ελλάδα, αντίθετα με άλλες χώρες που εφαρμόζουν αντίστοιχα συστήματα, δεν διαθέτει απόθεμα κοινωνικής κατοικίας και δεν έχει μηχανισμούς ελέγχου (πλαφόν) ενοικίων. Σε αυτές τις συνθήκες, η εισαγωγή κρατικά οργανωμένου «πιστοποιητικού φερεγγυότητας» θα οξύνει τη στεγαστική επισφάλεια και θα διευρύνει τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Ζητούμε από την ΑΠΔΠΧ αυστηρή εποπτεία του σχεδιασμού, ενημέρωση για το αν έχει ζητηθεί από την Αρχή, όπως ορίζει ο νόμος, γνωμοδότηση στο πλαίσιο εκπόνησης Εκτίμησης Αντικτύπου (DPIA), καθώς και αντίστοιχη εκτίμηση αλγοριθμικού αντικτύπου. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητούμε επίσης την θέσπιση σαφών φραγμών ώστε να μην δημιουργηθεί ενιαίο προφίλ χρέους προσβάσιμο σε ιδιώτες που θα μπορούν αυθαίρετα να στερούν από τα νοικοκυριά το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στη στέγη.
Η «προστασία» των εκμισθωτών δεν μπορεί να περνά από μηχανισμούς μαζικής οικονομικής επιτήρησης. Η στέγη είναι δικαίωμα – όχι προνόμιο για όσους «περνάνε τη βάση».
